CÔNG TY TNHH THIẾT BỊ VÀ VẬT TƯ HOÀNG ANH
Kiến thức PCCC

10 kiến thức phòng cháy chữa cháy cơ bản ai cũng cần biết

Các loại bình chữa cháy bột, bọt Foam và khí CO2

Kiến thức phòng cháy chữa cháy không chỉ dành cho lực lượng cứu hỏa. Mỗi năm, nhiều vụ cháy nhà ở, chung cư mini, nhà xưởng gây thiệt hại nặng nề về người và tài sản, trong khi phần lớn có thể phòng tránh hoặc dập tắt ngay từ đầu nếu người có mặt biết cách xử lý. Bài viết dưới đây tổng hợp 10 kiến thức PCCC cơ bản, dễ nhớ mà ai cũng nên trang bị cho bản thân và gia đình.

1. Hiểu “tam giác lửa” – nguyên lý của sự cháy

Sự cháy chỉ xảy ra khi có đủ ba yếu tố, thường được gọi là tam giác lửa:

  • Chất cháy: gỗ, giấy, vải, xăng dầu, khí gas, nhựa…
  • Nguồn nhiệt: tia lửa điện, ngọn lửa trần, tàn thuốc, bề mặt nóng…
  • Oxy: có sẵn trong không khí.

Muốn dập tắt đám cháy, chỉ cần loại bỏ một trong ba yếu tố trên. Từ đó có bốn phương pháp chữa cháy cơ bản:

  • Làm lạnh: hạ nhiệt độ chất cháy, ví dụ phun nước vào đám cháy gỗ, giấy.
  • Làm ngạt: ngăn oxy tiếp xúc với đám cháy, ví dụ dùng chăn chữa cháy, khí CO2.
  • Cách ly: tách chất cháy ra khỏi vùng cháy, ví dụ khóa van gas, di chuyển đồ dễ cháy.
  • Ức chế hóa học: dùng bột chữa cháy để cắt đứt phản ứng cháy.

2. Những nguyên nhân gây cháy thường gặp

Biết nguyên nhân là bước đầu tiên để phòng cháy. Các nguyên nhân phổ biến tại nhà ở và nơi làm việc gồm:

  • Sự cố điện: chập điện, quá tải ổ cắm, dây điện cũ, cắm sạc qua đêm.
  • Sạc xe máy điện, pin lithium trong nhà, đặc biệt ở lối đi, gầm cầu thang.
  • Bếp và bình gas: rò rỉ gas, để chảo dầu trên bếp không có người trông.
  • Lửa trần: thắp hương, đốt vàng mã, nến, tàn thuốc lá vứt bừa bãi.
  • Hàn, cắt kim loại gần vật liệu dễ cháy mà không che chắn.
Mẹo phòng cháy: Rút phích cắm các thiết bị không dùng, không sạc xe điện qua đêm ở lối thoát nạn, khóa van bình gas sau khi nấu và không để trẻ em nghịch lửa.

3. Phân loại đám cháy và chọn bình chữa cháy phù hợp

Theo TCVN 4878 (tương đương ISO 3941), đám cháy được chia thành các loại theo chất cháy. Mỗi loại cần chất chữa cháy phù hợp, dùng sai có thể khiến đám cháy lan rộng hơn.

Loại Chất cháy Nên dùng
A Chất rắn: gỗ, giấy, vải, nhựa Nước, bình bột ABC, bình bọt
B Chất lỏng: xăng, dầu, sơn, cồn Bình bột ABC/BC, bình bọt, CO2
C Chất khí: gas, LPG, khí đốt Bình bột ABC/BC (khóa van trước)
D Kim loại: magie, natri, nhôm bột Bột chuyên dụng loại D
F Dầu mỡ nấu ăn Chăn chữa cháy, bình chuyên dụng loại F
Điện Thiết bị điện, điện tử đang có điện Bình CO2, bình bột ABC; tuyệt đối không dùng nước
Bình chữa cháy bột ABC dùng cho đám cháy chất rắn, lỏng, khí Bình chữa cháy khí CO2 dùng cho đám cháy thiết bị điện
Bình bột ABC (trái) đa năng cho gia đình; bình khí CO2 (phải) phù hợp với thiết bị điện, điện tử.

Với hộ gia đình, cửa hàng, văn phòng, bình chữa cháy bột ABC loại 4kg là lựa chọn phổ biến nhất. Phòng máy chủ, tủ điện nên bổ sung bình CO2 vì không để lại cặn bẩn. Với xe máy điện, ô tô điện và pin lithium, nên dùng bình chữa cháy gốc nước chuyên dụng.

4. Cách sử dụng bình chữa cháy đúng cách

Hãy ghi nhớ 4 bước, theo quy tắc quốc tế P.A.S.S:

  1. Kéo chốt an toàn (Pull): với bình bột, lắc xóc bình vài lần cho bột tơi trước khi rút chốt.
  2. Hướng loa phun vào gốc lửa (Aim): đứng ở đầu hướng gió, cách đám cháy khoảng 1,5–2 m.
  3. Bóp cò (Squeeze): bóp mạnh van để chất chữa cháy phun ra.
  4. Quét qua lại (Sweep): quét đều loa phun ở gốc lửa đến khi đám cháy tắt hẳn.
Van, cò bóp và loa phun của bình chữa cháy CO2
Khi dùng bình CO2, chỉ cầm vào tay nắm và cò bóp, không cầm vào loa phun.
Lưu ý an toàn: Khí CO2 khi phun ra rất lạnh (khoảng −79°C), cầm vào loa phun có thể gây bỏng lạnh. Không dùng bình CO2 lâu trong phòng kín có người vì gây ngạt. Nếu đám cháy đã lớn, vượt tầm kiểm soát, hãy thoát ra ngoài ngay, không cố chữa cháy.

5. Bố trí bình chữa cháy ở đâu cho đúng?

Tiêu chuẩn và quy định bố trí bình chữa cháy đảm bảo an toàn
Bình chữa cháy cần đặt ở nơi dễ thấy, dễ lấy, gần lối ra vào.
  • Đặt bình ở nơi dễ thấy, dễ lấy: gần cửa ra vào, chân cầu thang, khu vực bếp (nhưng không sát bếp).
  • Treo bình trên giá hoặc đặt trong kệ, tủ PCCC, tránh nơi nắng nóng, ẩm ướt.
  • Không để đồ đạc che khuất bình; mọi người trong nhà đều cần biết vị trí bình.
  • Nhà nhiều tầng nên có bình ở mỗi tầng; nhà xưởng, cơ sở kinh doanh bố trí theo TCVN 7435 và yêu cầu của cơ quan PCCC.

6. Kỹ năng thoát nạn khi xảy ra cháy

Trong nhiều vụ cháy, nạn nhân tử vong chủ yếu do ngạt khói chứ không phải do lửa. Vì vậy, thoát ra nhanh và đúng cách là quan trọng nhất:

  1. Bình tĩnh, hô hoạn để báo cho mọi người xung quanh, ngắt cầu dao điện nếu an toàn.
  2. Che mũi miệng bằng khăn ướt hoặc dùng mặt nạ phòng độc thoát hiểm.
  3. Cúi thấp người, bò sát sàn vì khói nóng bốc lên cao, không khí sát sàn sạch hơn.
  4. Sờ tay nắm cửa trước khi mở: nếu nóng, không mở mà tìm lối khác.
  5. Đi theo đèn chỉ dẫn thoát nạn, dùng cầu thang bộ, tuyệt đối không dùng thang máy.
  6. Nếu bị kẹt, đóng kín cửa, chèn khăn ướt vào khe cửa, ra ban công hoặc cửa sổ và ra tín hiệu cầu cứu.
Mặt nạ phòng độc thoát hiểm chống ngạt khói khi có cháy Đèn Exit chỉ dẫn lối thoát hiểm
Mặt nạ phòng độc thoát hiểm và đèn Exit chỉ dẫn giúp thoát ra an toàn qua vùng khói.
Nếu quần áo bắt lửa: Dừng lại – Nằm xuống – Lăn tròn để dập lửa, che mặt bằng hai tay. Không chạy vì gió sẽ làm lửa cháy to hơn.

7. Gọi 114 đúng cách

114 là số điện thoại khẩn cấp của lực lượng Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ, gọi miễn phí từ mọi điện thoại. Khi gọi, hãy nói rõ:

  • Địa chỉ chính xác nơi xảy ra cháy (số nhà, ngõ, đường, phường, điểm mốc dễ nhận biết).
  • Cái gì đang cháy và quy mô đám cháy.
  • Có người mắc kẹt hay không.
  • Tên và số điện thoại của bạn để lực lượng chức năng liên lạc lại.

8. Thiết bị PCCC mỗi gia đình nên có

Bộ thiết bị phòng cháy chữa cháy cho gia đình và cơ sở kinh doanh
Một bộ thiết bị PCCC cơ bản giúp phát hiện sớm, dập lửa ban đầu và thoát nạn an toàn.
Đầu báo khói quang điện phát hiện cháy sớm Chăn chữa cháy sợi thủy tinh dập lửa chảo dầu Thang dây thoát hiểm cho nhà cao tầng
Đầu báo khói, chăn chữa cháy và thang dây thoát hiểm – ba thiết bị nhỏ gọn nhưng rất cần thiết.

9. Kiểm tra, bảo dưỡng thiết bị định kỳ

  • Bình bột: kiểm tra đồng hồ áp suất hằng tháng; kim ở vùng xanh là đạt, kim ở vùng đỏ cần nạp lại ngay.
  • Bình CO2: không có đồng hồ, cần cân kiểm tra; nếu khối lượng khí hao hụt trên 10% thì phải nạp lại.
  • Kiểm tra vỏ bình không bị móp, gỉ sét; chốt và kẹp chì còn nguyên; vòi phun không nứt, tắc.
  • Đầu báo khói: bấm nút thử hằng tháng, thay pin khi có tín hiệu báo pin yếu.
  • Bảo dưỡng, nạp sạc bình theo khuyến cáo của nhà sản xuất và ngay sau mỗi lần sử dụng.

10. Nắm quy định pháp luật về PCCC

Luật Phòng cháy, chữa cháy và cứu nạn, cứu hộ năm 2024 (có hiệu lực từ ngày 01/7/2025) quy định trách nhiệm của mỗi cá nhân, hộ gia đình và cơ sở trong công tác PCCC. Nhà ở kết hợp kinh doanh, chung cư mini, nhà trọ, nhà xưởng cần trang bị phương tiện PCCC, bảo đảm lối thoát nạn và thực hiện đúng yêu cầu của cơ quan chức năng. Nếu bạn cần trang bị hệ thống bài bản, hãy tham khảo dịch vụ thi công lắp đặt PCCC trọn gói.

Câu hỏi thường gặp về phòng cháy chữa cháy

Có được dùng nước để dập cháy điện không?

Không. Nước dẫn điện, có thể gây điện giật cho người chữa cháy. Hãy ngắt cầu dao điện trước, sau đó dùng bình CO2 hoặc bình bột ABC.

Chảo dầu bốc cháy phải làm sao?

Tắt bếp, đậy kín bằng nắp vung hoặc chăn chữa cháy để làm ngạt lửa. Tuyệt đối không đổ nước vào chảo dầu đang cháy vì dầu sẽ bắn tung tóe, làm cháy lan.

Bao lâu cần kiểm tra và nạp lại bình chữa cháy?

Nên kiểm tra bằng mắt hằng tháng (áp suất, vỏ bình, chốt). Nạp lại ngay khi kim áp suất ở vùng đỏ, sau khi sử dụng hoặc theo thời hạn khuyến cáo của nhà sản xuất.

Số điện thoại cứu hỏa là bao nhiêu?

Gọi 114 – số khẩn cấp của lực lượng Cảnh sát PCCC và cứu nạn, cứu hộ, miễn phí cước gọi.

Kết luận

Phòng cháy luôn tốt hơn chữa cháy. Chỉ cần nắm vững những kiến thức phòng cháy chữa cháy cơ bản trên, trang bị đủ thiết bị và kiểm tra định kỳ, bạn đã giảm đáng kể nguy cơ hỏa hoạn cho gia đình và nơi làm việc. Hãy chia sẻ bài viết này để nhiều người cùng biết.

Cần tư vấn thiết bị PCCC?Đội ngũ Hoàng Anh tư vấn miễn phí, giao hàng toàn quốc.
🎧 Gọi 098 440 3687
Gọi ngay ZaloNhắn tin Báo giá